Video Formatları ve Codec Rehberi: MP4, MOV, H.264, HEVC ve ProRes Farkları

Kapsayıcı ve Codec Aynı Şey Değildir

Kapsayıcı (MP4, MOV, MKV, AVI, WebM) görüntü, ses, altyazı ve üst bilgiyi tek dosyada toplayan pakettir. Codec (H.264, HEVC, ProRes, VP9, AV1) ise görüntüyü veya sesi sıkıştıran ve açan algoritmadır. Aynı kapsayıcının içinde farklı codec'ler olabilir: bir MOV dosyası içinde H.264 de taşıyabilir, ProRes de.

Bir programın dosyayı açamaması çoğu zaman uzantıyla değil içindeki codec ile ilgilidir. Bu yüzden dosya özelliklerine bakıp codec adını öğrenmek, doğru çözümü bulmanın ilk adımıdır; MediaInfo gibi ücretsiz bir araç bunu tek tıkla gösterir.

En Yaygın Codec'ler ve Kullanım Alanları

Her codec farklı bir dengeyi hedefler: dosya boyutu, kalite, düzenleme kolaylığı ve uyumluluk.

• H.264 (AVC): Neredeyse her cihaz ve platformda oynar. Telefon kayıtları, YouTube yüklemeleri ve sosyal medya için varsayılan seçimdir. Boyut küçük, uyumluluk en yüksektir ama kurgu sırasında işlemciyi daha çok yorar.
• H.265 (HEVC): Aynı kalitede H.264'e göre belirgin biçimde daha küçük dosya üretir; yeni telefonlar ve kameralar bununla kaydeder. Eski bilgisayarlarda ve bazı programlarda akıcı oynamayabilir.
• Apple ProRes: Kurgu için tasarlanmış, düşük sıkıştırmalı bir codec'tir. Dosyalar büyüktür ama bilgisayarı yormaz ve tekrar tekrar kaydedilince kalite kaybı çok azdır. Efekt ara çıktıları ve teslim dosyaları için tercih edilir.
• VP9 ve AV1: Web için geliştirilmiş, yüksek verimli codec'ler. YouTube bunları kendi tarafında kullanır; kurgu için değil, yayın ve dağıtım içindir.

Hangi Durumda Hangisini Seçmelisin?

Pratik bir karar tablosu:

• YouTube, Instagram veya TikTok'a yüklüyorsan: MP4 kapsayıcı içinde H.264, AAC ses. Platform zaten yeniden sıkıştıracağı için dosyayı gereksiz büyütmeye gerek yok.
• Arşiv ve müşteri teslimi: ProRes 422 HQ veya yüksek bit hızlı H.264/HEVC. Müşterinin başka bir kurgu programında düzenleme yapma ihtimali varsa ProRes daha güvenlidir.
• After Effects ve Premiere arasında ara dosya: ProRes veya görüntü dizisi. H.264 ara dosya, her kayıtta kalite kaybettirir.
• Saydam (alfa kanallı) çıktı: ProRes 4444 veya PNG dizisi. MP4 (H.264) alfa kanalı taşıyamaz.
• Düşük performanslı bilgisayarda kurgu: Kaynakları ProRes veya proxy dosyalara çevirip onlarla çalış, son çıktıyı orijinallerden al.

Bit Hızı: Dosya Boyutunu ve Kaliteyi Belirleyen Ayar

Aynı codec içinde kaliteyi belirleyen şey bit hızıdır (Mbps). Çok düşük bit hızı, hareketli sahnelerde kare kare bloklaşmaya yol açar. YouTube'un yükleme için yayımladığı önerilen değerler yaklaşık olarak şöyledir: 1080p için 8 Mbps (24-30 fps) ve 12 Mbps (48-60 fps), 4K için 35-45 Mbps (24-30 fps) ve 53-68 Mbps (48-60 fps). Bu değerler zamanla değişebilir; yükleme öncesi platformun güncel yardım sayfasını kontrol etmek iyi olur.

Dışa aktarırken "VBR, 2 geçiş" (two-pass) seçeneği, aynı dosya boyutunda daha dengeli kalite sağlar ama süreyi uzatır. Hızlı sosyal medya çıktısı için tek geçiş yeterlidir.

Kare Hızı ve Çözünürlük

Kare hızını (fps) çekimdeki değerle aynı tut. 24 fps sinematik hissi, 30 fps günlük video hissini, 60 fps ise akıcı hareket ve ağır çekim için esnekliği verir. Çekimi 30 fps yapıp 24 fps'e çevirmek hareketin tıkırdamasına yol açabilir. Telefonla çekilen videolar çoğu zaman değişken kare hızlıdır (VFR); bu dosyalar kurgu programında ses kaymasına neden olabilir, bunun çözümünü ayrı bir rehberde anlattık.

Sıkça Sorulan Sorular